گزارش فلورين قهر آباد در جنوب شرقى سقز

زمين شناسى ناحيه

منطقه فلورين دار و اطراف  آنرا همه شيستها و ماسه سنگهاى دگرگون شده که توسط رگچه هاى کوارتز بريده شده اند و آهک و دولوميت که اغلب مرمريزه شده اندتشکيل داده است.قسمتهاى پست نواحى کوهستانى شيستها هستند چون د رمقابل فرسايش جوى با قياس به آهک و دولوميت نرمتر مى باشند.و ارتفاعات ناحيه را آهک و آهکهاى دولوميتى تشکيل داده اند.رگه فلورين موجود در جنوب آبادى قهرآباد در بالاى يکى از اين ارتفاعات دولوميتى و آهکى قرار گرفته.سن اين آهک کاملا روشن نيست ولى بعضى از رسوبات آهکى در ارتفاعات شمال و جنوب ناحيه مزبور کرتاسه تشخيص داده شده است.سن سنگهاى متامورفيک يعنى شيستهابه پره کامبرين نسبت داده ميشود.در داخل شيستها معمولا عدسيهاى زيادى ازآهک و دولوميت که بعضى کاملا دگرگون شده اند وجوددارد که شايد سن بعضى از اينها با شيستهاى موجود يکى باشند.در قسمتهاى     و      نقشه شماره 1 گرانيتى وجود دارد که سن آن به بعد از کرتاسه اطلاق گرديده است.

رگه فلورين قهرآباد

قهرآباد در 32 کيلومترى (خط مستقيم ) جنوب شرقى سقز قرار گرفته و راه آن –از چاپان واقع در 30 کيلومترى سقز (د رجاده اسفالته سقز به ديوان دره )بسمت جنوب منشعب ميشود(اين جاده شوسه خوب نيز به سنندج ميرود)بعداز طى 10کيلومتر در جاده شوسه راه ماشين رويى بطرف دست چپ منشعب ميگردد که بعداز عبور از آباد يهاى آرا قلعه دره توفى به قهرآباد مى رسد.قسمت اخير جاده که وضع خوبى ندارد 12 کيلومتر مى باشد و قهرآباد آخرين آبادى است که جاده ماشين رو در آن ختم مى شود.

رگه فلورين در تپه اى با ارتفاع نسبى تقريبا 100 متر د رجنوب قريه قهرآباد که به بطور شرقى غربى کشبده شده و جنس آن آهک و دولوميت مى باشد ،تشکيل گرديده است.امتداد طبقات شرقى غربى ولى کمى به هم خورده و در دو دره در مجاور قهرآباد که آهکها را قطع مى کند شيب آن نزديک به قائم است.فاصله افقى رگه با آبادى حدود 300 مترمى باشد .محل رگه فلورين بشکل چاهى به عمق و قطرتقريبا يک متر کنده شده. ته چاه به علت بارندگى و ريختگى خاک پوشيده شده است.رگه به صورت واقعى در سطح زمين مظهر ند ارند و حتى نميتوان در طول مثلا 4 متر رگه را دنبال کرد.بطرف بالاى تپه در روى خاکهايى که در درز وشکاف بلوکهاى آهک قرار داشتند ذرات ريزى از فلورين پخش گرديده بود.با اينکه رگه با همان وضع اوليه ادامه ندارد ولى به طور قطع در شکافهاى ديگرآهک نيز غير از آنجائيکه کنده اند فلورين تشکيل گرديده است.در يک امتدادى بطور شمال غربى و جنوب شرقى در طول حدود 50 متر اثرات فلورين از محل کندگى به بالا تعقيب گرديد.محليها مى گفتند که در نقطه هاى ديگرى از اين تپه نيز فلورين وجود دارد.ولى به علت اينکه روى اين محل قبل از اطلاع سازمان پروانه گرفته شده بود(شکل 4)

لذا از جستجوى زياد در اين حدود خود دارى به عمل آمد.به هرحال شکل فلورين در داخل آهک کاملا روشن نيست ولى اگر مقدارى عمليات سطحى انجام گيرد وضعيت آن روشن خواهد گرديد.بلورهاى فلورين يا برنگ سفيد شيشه اى و يا آبى خوشرنگ مى باشد.

نمونه هاى خوب را هم جمع آورى کرده اند فقط چند تکه فلورين از خاکهاى دست نخورد ه اطراف چاه و جند نمونه ديگر از افراد محلى جهت موزه جمع آورى گرديد.

هيچ نمونه مينراليزاسيون فلزى همراه با فلورين مشاهده نگرديد و حتى موادى از قبيل کوارتز يا باريت که اغلب با فلورين هاى رگه اى همراه است وجود نداشت.درست در سطح تماس فلورين با آهک دانه هاى ريزى از کالسيت وجود داشت.به نظر نمى رسيد که فلورين بصورت جانشينى در اهک قرار گرفته است.براى اينکه معلوم گرددآيا بلورهاى خيلى ريز فلورين درآهک پخش شده يا نه يک نمونه از آهک چسبيده به فلورين توسط   مطالعه گرديد.و نتايج آن بقرار زير است:مطالعات پترولوژى توسط آقاى بربريان نيز عينا همين نتايج را در برداشت.در ساير نقاط تپه هيچ نوع رگه سيليسى مشاهده نگرديد ولى چند بلور کوارتز روى تپه پيداشد.(بزرگى يک سانتيمتر)بطور خلاصه فلورين خوشرنگ و خالص در تپه جنوب آبادى قهرآباد تشکيل گرديده و ازاينکه دقيقا به چه شکلى است احتياج به عمليات اکتشافى سطحى و عمقى دارد تا بتوان ايده اى از مقدار ذخيره نيز بدست آورد.

ساير نواحى بازديد شده

بطوريکه د رقسمت زمين شناسى اشاره گرديد  سنگهاى متشکله نواحى عبارت از شيستهاى پره کامبرين ميباشد که عدسيهاى مرمريزه شده آهکى و دولوميتى به علت سختيشان ارتفاعات را تشکيل داده اندوتپه جنوب آبادى قهرآباد که فلورين در آن تشکيل گرديده است يکى از بلوک هاى آهکى مى باشد.

بنابراين تنها کاريکه در وهله اول براى پيگردى فلورين ميشد انجام داد بازرسى نواحى آهکى و دولوميتى نظاير تپه جنوب قهرآباد مى بود.نواحى بازديد شده در همان شرايط به قرار زير هستند:

1-     شيکا که دره  شيرخان

تپه ايست تقريبا د ر2 کيلومترى شرق قهرآباد (شکل 2)و در همان امتداد آهکهاى فلورين دار واقع شده است.اين تپه را آهکهاى نازک  لايه بندى شده مرمريزه (با بافت شکرى) تشکيل داده است.در زيرسنگهاى آهکى مثل جاده هاى ديگر شيستها و ماسه سنگهاى دگرگون شده با رگه هاى سيليس قرار گرفته است.در اين تپه هيچ نوع اثر مينراليزاسيون از فلورين يا نوع ديگر مشاهده نگرديد.سنگهاى تيره رنگ هماتيت دار که در اطراف تپه پخش شده اند مربوط به رسوبات دگرگون شده پره کامبرين بوده ودر جاهاى ديگر نيز بعدا مشاهده گرديد.

2-     دره ميان

دره ميان  دره ايست شمال جنوبى که رسوبات دگرگون شده را بطور عمودى قطع مى نمايد(شکل 2). اين دره بعد از وارد شدن به امتداد کوههاى بلند همواره رزينه سه شاخه مى شود که هر سه شاخه آن با حدود يک کيلومتر بررسى گرديد.مثلا در دره راهى(دره وسطى)به ترتيب آهک خاکسترى رنگ (که در ارتفاعات کوه هواره رزينه را تشکيل مى دهد)و دولومى با رنگ فرسايش خاکسترى روشن و مجددا آهک و بالاخره شيلهاى دگرگون شده تظاهر داشتند.دراين ناحيه با هيچ نوع اثر مينراليزاسيون مواجه نشديم.

3-     دره هنگاجل

در ه ايکه تقريبا امتداد شمال غربى جنوب شرقى داشته و در جنوب غرب قهرآباد به دره ميان متصل ميگردد در منتها اليه گوشه جنوب شرقى نقشه شماره 2به دو دره بزرگ منشعب ميگردد.دره سمت شرقى به آبادى سرموسى و دره سمت غربى بعد از عبور از يک گردنه اى به آبادى خاله بازار سرازير مى شود.نقشه شماره 1 . دره اخير تا سرگردنه مورد بازديد قرار گرفت.و در برگشت ارتفاعات کوه هواره رزينه د ريک مقطع شمال جنوبى مطالعه گرديد.در هيچ جا آثارى از هيچ گونه مينراليزاسيون مشاهده نگرديد.سنگهايى که در سر راه تظاهر داشته يا آهک کمى دگرگون شده وياشيت بودند.سنگهاى قله شرقى گردنه بين قهرآباد و خاله بازار(کوه سرتازيان با ارتفاع 2300 متر) عبارت بودند از آهک کاملا سفيد رنگ شکرى با رگه هاى سبز رنگ ديابازيک که اولين بار در اين کوه مشاهده گرديد.

4-عاليجان

طبق توصيه آقاى افتخار نژاد ناحيه ديگرى که بايد مورد بارديد قرار ميگرفت عبارت بود از اطراف آبادى عاليجان که گويا افراد محلى وجود فلورين را در آنجا سراغ داده بودند.(شکل شماره 3)آبادى عاليجان د رگوشه شمال غرب چها رگوش سنندج واقع شده و راه آن از جاده اسفالت ديوان دره به سقز بطرف دست چپ و جنوب منشعب ميشود.(شکل شماره 1)که بعداز عبور از آباديهاى قلعه کام سفيد –ابراهيم آباد –پاپال و شريف آباد به عاليجان مى رسد.ماشين مى تواند تا نصف راه شريف آباد به عاليجان يعنى تا سرگردنه بين اين دو آبادى بيايد.دهبان (عبدالله صناعتى)و اهالى آبادى هيچ نوع اظهار اطلاعى از وجود فلورين که نمونه اش ارائه گرديد در اطراف آبادى خود نکردند.ولى مى گفتندکه گويا نزديک قهرآباد يک معدن سنگ قيمتى پيدا شده است که مثل شيشه مى باشد.دوروز در کوههاى اطراف اين آبادى جستجو به عمل آمد.(مسير راه د رنقشه شماره 3 با علامت خط و نقطه نشان داده شده است).يک روز ارتفاعات شرق آبادى عاليجان و همچنين ارتفاع بلافاصله غرب آن بازرسى گرديد.روز دوم ارتفاعات واقع در شمال شرق اين آبادى مورد بررسى قرار گرفت.نقطه 1 در نقشه شماره 3 محلى است که برادر دهبان خيال ميکرد شايد فلورهاى شفاف به صورت رگه هايى در کوه فلورين باشد.بعداز بازديد معلوم گرديد که اين بلورها همه آراگونيت مى باشند که د رشکاف سنگهاى آهکى تشکيل گرديده اند و نقطه 2 عبارت از احتمالا سنگهاى دگرگون شده گرونادار مى باشد که در سر راه مشاهده گرديد.هيچ نوع اثرى از مينراليزاسيون در مسير راه در اطراف آبادى عاليجان مشاهده نگرديد.

پيشنهادات

محل فلورين و قسمتى از کوههاى اطراف آن و همچنين اطراف عاليجان در اين ماموريت مورد بازديد قرار گرفتند.رگه هاى فلورين و بلورهاى آن اگر خورد شده و يا خاک مخلوط شده باشند خيلى باشکال ميتوان پيدا کرد.در جنوب قهرآباد فقط در يک جا مى توان بلورهاى درشت و زيباى فلورين را ديد و در بقيه جا بطوريکه گفته شد ذرات فلورين با خاک سطحى آميخته است ولى با دقت در خاک سطحى با چشم عادى و يا ذره بين مى توان ذرات فلورين را تشخيص داد.به هرحال هدف اينست که چگونه بايد به جستجوى فلورين پرداخت.روى منطقه جنوب قهرآباد بطوريکه در نقشه شماره 4 نشان داده شده است پروانه اکتشاف گرفته اندولى بقيه مناطق هنوز احتياج به اکتشاف دارد.تاکنون شکل کاملا صحيح فلورين در آهک معلوم نيست.آيا فلورين به صورت رگه و رگچه در آهک قرار گرفته  ويا اينکه به شکل ژئود مانندى است.و ازاينکه آيا با گرانيتهاى جوان که در شرق و غرب قهرآباد (شکل شماره 1) واقع شده اند رابطه اى دارد يانه.از اينکه ايا فلورين منحصر به شکاف آهکها مى باشد و يا در شيت ها نيز ميتوان پيدا کرد.

در آلمان رگچه هاى فلورين در معدن جنگل سياه در مرز کنايسهاى پره کامبرين و گرانيت کربونيفر پايين تشکيل گرديده است.در ايتاليا د ريک محل در يک نوع سنگ پورفيرى که به شيت هاى پره کامبرين نفوذ کرده است.رگه هاى فلورين تشکيل گرديده است.در اسپانيا فلورين به صورت رگه هايى در شکستگيها ى گرانيت که به آژريليت هاى احتمالا سيلورين نفوذ کرده است تشکيل گرديده است.)شايد بعد از کارهاى جزئى سطحى د رجنوب قهرآباد بتوان وضع فلورين را روشن کرد.و در اين صورت پيگردى فلورين در آن ناحيه برنامه کاملا مشخصى خواهد داشت.با در نظر گرفتن مراتب بالا وازاينکه باحتمال فلورين قهرآباد به صورت جانشينى د رآهک تشکيل نيافته است و بعلاوه هيچکونه آثار منمراليزاسيون فلزى همراه با فلورين وجود ندارد باز نکات زير پيشنهاد مى گردد.

1-تهيه نقشه زمين شناسى کلى منطقه پيشنهاد شده توسط آقاى افتخار نژاد با مقياس عکسهاى هوايى (گوشه شمال شرق چهارگوش مريوان هنوز زمين شناسى نشده است.)

2-در اولين فرصت گروهى عبارت از يک زمين شناس و ده نفر تکنسين که در بيابان به سه دسته تقسيم خواهند گرديد تمام منطقه توصيه شده  را به طور سيستماتيک طبق برنامه ايکه توسط زمين شناس تعيين خواهد گرديد باز ديد نمايند.